گفت‌وگوی صریح با ذاکرحسین، مدیرعامل شرکت، در خصوص ریزش خیابان گلستان

 
 
مطالب مرتبط
 
 

ریزش دیواره‌ی گود پروژه‌ای متعلق به بابک زنجانی در خیابان ایران‌زمین تهران یک بمب خبری بود که منفجر شد و در بسیاری از رسانه‌های داخلی و خارجی فارسی‌زبان و حتا غیرفارسی انعکاس یافت. تصاویر این حادثه برای هر بیننده‌ای نگرانی‌ و پرسش‌های زیادی ایجاد می‌کند. در گفت‌وگوی که پیش رو دارید، ذاکرحسین، مدیر عامل شرکت ستسا که مدیریت اجرای این پروژه را بر عهده دارد، به این پرسش‌ها و نگرانی‌ها پاسخ داده است. این گفت‌و‌گو در 14 مهر 92 و به درخواست روابط‌عمومی شرکت ستسا انجام شده است.

 

حادثه‌ی نشست خیابان گلستان را نمی‌شد پیش‌بینی کرد؟

شرکت ستسا ۲۴ ساعت پیش از حادثه، موضوع را پیش‌بینی و اقدام کرده بود و اتفاقاً به همین دلیل است که این حادثه هیچ خسارت جانی در بر نداشته است.

 

منظور خیلی قبل از آن است، مثلاً زمانی که برخی از همسایگان شکایت خود را حتی به رسانه‌ها کشاندند و نامه‌های متعددی امضا شد.

تمام پیش‌بینی‌های لازم در این خصوص انجام شده بود. دقت کنید که این موضوع که غیراصولی بودنِ گودبرداری موجب حادثه شده ، تا کنون فقط در جراید مطرح شده و هیچ کارشناس و مقامی آن را تایید نکرده است. در کشور ما متاسفانه گودبرداری‌هایی به عمق یکی دو متر و در وسعت‌هایی کم نزدیک به 600 – 700 متر مربع مرتبا فروریخته و حتی متاسفانه منجر به مرگ افراد شده است. اما در پروژه‌ی ایران‌زمین، نزدیک به ۱۷ هزار متر مربع، آن هم در جایی که خاک دستی دارد، که از بدترین نوع خاک‌ها از لحاظ مقاومت است، گود بزرگی حفر شده که در مرکز به عمق ۴۰ متری رسیده و البته در محل وقوع حادثه کمتر از ۳۰ متر است. در چنین ابعاد عظیمی این اتفاق افتاده ولی این گود اولا تا کنون هیچ حادثه‌ای نداشته و ثانیا اکنون هم که حادثه به وقوع پیوسته و فشار روی دیواره به حداکثر حالت خود رسیده، تنها محل حادثه، فروریخته و بس. این در حالی ست که این فشارِ حداکثری به راحتی می‌توانست باقیمانده‌ی دیواره را هم با ریزش مواجه کند.


اشاره کردید که از ۲۴ ساعت قبل پیش‌بینی می‌کردید که این حادثه اتفاق می‌افتد، مگر اساسا می‌توان فروریختن یک دیواره را، که می‌گویید مستحکم بوده، پیش بینی کرد؟

به نکته‌ی خوبی اشاره کردید. مبنای پیش‌بینی ما صدای آبی بود که پشت دیواره از چند روز قبل شنیده می‌شد. شواهدی که داشتیم نشان می‌داد که آب و رطوبت پشت دیواره رو به افزایش است. از همین رو با اداره‌ی آب و فاضلاب تماس گرفتیم که متاسفانه منشأ آن مشخص نشد. با این حال ما شب قبل از حادثه، احساس خطر کردیم و برای احتیاط محوطه را خالی کردیم و همین پیش‌بینی بود که باعث شد چنین ریزش بزرگی، هیچ تلفاتی در پی نداشته باشد. وگرنه در کانکسی که در نقطه‌ی ریزش وجود داشت، شبانه نزدیک به بیست نفر استراحت می‌کردند.


پس علت حادثه چیست؟ به هر حال باید در این خصوص تحقیقاتی کرده باشید که منشأ آب پشت دیواره چی و از کجا بوده.

تحقیقات و بررسی چندجانبه‌ی زیادی تا این لحظه انجام شده. نتیجه آن که به احتمال قوی، آبی که در نهایت منجر به حادثه شده، از یک لوله‌ی فاضلاب قدیمی و بی‌استفاده در زیر زمین نشت کرده و منجر به ایجاد شکافی مابین پیاده‌رو و لبه‌ی گود شده بوده است. در عین حال یک لوله‌ی اصلی آب هم در زیر خیابان قرار داشته است. خروج آب از لوله‌ی قدیمی و نفوذ آن درون شکاف، منجر به خالی شدن خاک‌های زیر لوله‌ی اصلی آب شده و در نهایت باعث شده لوله‌ی اصلی به قطر 40 سانتیمتر ترک بخورد. پس از آن آب نشت‌کرده از لوله‌ی اصلی، خاک‌ها را سست کرده و عامل اصلی رانش زمین بوده است.

 

یعنی شما از مستحکم بودن دیواره‌ی گود خود اطمینان دارید و سازمان آب را مسئول بروز حادثه می‌دانید؟

شرکت ستسا برای انتخاب پیمانکاران و متدهای اجرایی خود همواره تا آن‌جا که در توان داشته به دنبال بهترین‌ها بوده است. تحکیم دیوار گود این پروژه توسط دکتر لیتکوهی طراحی و اجراء شده است. ایشان یکی از بنیانگذاران این صنعت در ایران هستند. پس از حادثه‌ی ریزش هم، اکثر کارشناسانی که از مراکز مختلف به پروژه مراجعه می‌کردند، یا از شاگردان ایشان بودند و یا با عزت و احترام خاصی که به ایشان داشتند، مطالبی را بیان می‌کردند که بعد از صحبت‌های دکتر لیتکوهی و شنیدن توضیحات فنی ایشان، دیگر حرفی باقی نمی‌ماند.

اما در عین حال فکر نمی‌کنم بتوان سازمان آب را هم چندان مقصر دانست. سیستم آب و فاضلاب ایران و شهر تهران یک سیستم استاندارد نیست. ما قنات‌ها و لوله‌کشی‌های فراوانی در بستر خاک داریم که اساساً از وجود آنها خبر نداریم. کدام گودبردای عمیق در کشور انجام شده که با مسئله‌ی آب‌های سطحی و کانال‌ها و چاه‌های زیرزمینی مواجه نبوده؟ روز قبل از حادثه تمام راه‌آب‌های زیرزمینی مشخص در خیابان گلستان توسط سازمان آب بازرسی شده بود، ولی مشکلی در آنها دیده نمی‌شد. با این حال خود کارشناس سازمان آب به پرسنل ما اذعان کرده بود که آب پشت دیواره در حال افزایش است. بعد از ریزش البته به جز لوله‌ی آب و فاضلاب متعلق به سازمان آب، دو مسیر دیگر کشف شدند که آب زیادی در آنها جریان دارد و یکی از آن‌ها هنوز هم مشخص نیست که از کجا نشأت می‌گیرد و آب آن از کجا می‌آید.

 

با این تفاسیر آیا لازم نبود برای چنین گود بزرگی  این قبیل آب‌ها را هم پیش‌بینی می‌کردید که در زیر زمین وجود دارند اما شناسایی نشده‌اند؟

این پیش‌بینی بخشی از اصول مقدماتی این کار است و در این پروژه هم صورت پذیرفته بود. برای این کار از تکنیکی استفاده می‌کنند که «زه‌کشی» نامیده می‌شود. با این روش، مسیر آب‌های اطراف گود را باز می‌گذارند و هدایت می‌کنند تا آب وارد گود شود و پشت دیواره جمع نشود. همین زه‌کشی‌های پشت دیواره است که باعث لکه‌های خیس دور تا دور دیواره می‌شود. کارایی این زه‌کشی در یک سال گذشته که گودبرداری در حال انجام بوده، انکارناپذیر است. اما این حادثه به این دلیل به وقوع پیوست که آب نامتعارف زیادی در زمان کم پشت دیواره‌ی گود جمع شده و حجم آب آن‌قدر بوده که قبل از رسیدن به زهکش‌ها باعث اشباع شدن و ریزش خاک زیر لوله‌ی اصلی آب و در نتیجه شکست آن شده و سرانجام ظرف چند ساعت به ریزش بخشی از دیوار منجر شده است.


اکنون برای پایدارسازی و بازگشت شرایط به روال عادی چه پیش‌بینی‌ها و اقداماتی صورت پذیرفته است؟

در جلسه‌ی ستاد بحران شهرداری منطقه‌ی دو با حضور کارشناسان دستگاه‌های مختلف و نیز متخصصان ستسا که هر یک از زاویه نگاه خود موضوع را دنبال می‌کردند، دستورالعملی برای پایدارسازی سریع به تصویب رسید که پس از پایان جلسه، طبق آن مصوبه و به ترتیب اولویت، مراحل کار در حال انجام است و این عملیات بدون وقفه ادامه دارد. قسمت‌هایی از دیواره‌ی گود که ریزش کرده، لق‌گیری شده و کانکس‌های قرارگرفته در قسمت‌های تخریب‌شده از محل دور شده‌اند تا باری که روی قسمت‌های سست وجود داشت، برداشته شود و جلوی خسارت‌های احتمالی بیشتر گرفته شود. هم‌چنین روی بخش‌هایی که ریزش کرده، به سرعت یک لایه بتن پاشیدیم تا جلوی هوازدگی را بگیریم و اکنون عملیات کاشتن مش روی این لایه‌ در حال انجام است.


تا آماده شدن دیواره برای ادامه‌ی ایمن و مطمئن پروژه چه مراحل دیگری در پیش است؟

در حال حاضر بصورت پلکانی دیواره فرو ریخته را با لایه مش و اجراء انکراژ استحکام می‌بخشیم و پس از آن با ایجاد یک دیوار بتنی با استفاده از شمع‌های فولادی به جای دیوار قدیم طی چند مرحله فضای خالی شده را پر و تحکیم خواهیم کرد.


آیا در مورد تضمین امنیت همسایه‌ها و زمین‌های نزدیک به محل حادثه هم تدبیری اندیشیده‌اید؟

کارشناسان ستاد بحران از زمین‌های مجاور و خانه‌های همسایه‌ها بازدید کرده‌اند و ترک‌ها که از قبل هم تحت نظر بودند، به دقت بررسی شده‌اند. کارشناسان به من گزارش داده‌اند که ترک‌ها در طی مدت‌زمانی که از حادثه گذشته، خوشبختانه نه تغییری کرده‌اند و نه افزایش یافته‌اند، که این نکته نشانه‌ی آن است که این ریزش ارتباطی به نگرانی‌ها و حاشیه‌های قبلی مبنی بر ترک خوردن دیوار حیاط چند ساختمان در شمال پروژه ندارد. جزئیات این گزارش که می‌تواند همه‌ی نگرانی‌های عمومی ایجادشده را رفع کند، امروز توسط نماینده‌ی ستاد بحران در جلسه‌ی ستاد مطرح خواهد شد. پس از تأیید این گزارش در ستاد بحران، همسایه‌های پروژه که به زحمت افتاده‌اند، می‌توانند با آرامش خاطر به خانه‌های خودشان برگردند.


حادثه‌ی نشست خیابان گلستان انعکاسی جهانی داشته، فکر می‌کنید علت آن چیست؟

اول به ابعاد پروژه بر می‌گردد. به هر حال پروژه‌ی ایران‌زمین یک پروژه‌ی بسیار بزرگ و ملی محسوب می‌شود. حادثه‌ای هم که اتفاق افتاده حادثه‌ی کوچکی نبوده. با حوادثی بسیار کوچکتر از این شاهد تلفات و خسارات بسیار بزرگتر بوده‌ایم. پس خودِ حادثه در چنین پروژه‌ای،که البته به لطف خدا با حداقل خسارت و بدون تلفات جانی همراه بوده، به تنهایی ارزش خبری زیادی دارد.

دوم بحث برخی از همسایگان است. اگرچه در مدت زمانی که پروژه آغاز شده است ارتباط حسنه‌ای با اغلب همسایگان خود داشته‌ایم اما به هر حال از میان نزدیک به صد خانواری که در همسایگی ما زندگی می‌کنند، افرادی هم هستند که با ارتباط نزدیکی که با برخی رسانه‌ها دارند و با اشراف بر این که تعبیر «گودبرداری غیراصولی» یک کلیدواژه‌ی حساسیت‌برانگیز در فضای رسانه‌ای است، اقداماتی را انجام داده‌اند که اهمیت و بزرگی حادثه و پروژه‌ی ایران‌زمین را هر چه که باشد، بسیار بیشتر در جامعه انعکاس می‌دهد.

سابقه‌ی اعتراضات آن‌ها و نامه‌نگاری‌هایشان هم این روزها بسیار مطرح شد، اما آن نامه‌ها و اعتراضات به نیکی توسط ستسا پاسخ داده شده بود که متاسفانه نامه‌ی برخی از همسایه‌های عزیز این روزها بازنشر شد اما به جوابیه‌ی ما هیچ توجهی نشد.

و موضوع سوم هم رابطه‌ی این پروژه با آقای بابک زنجانی ست که تصور می‌کنم بسیار بیشتر از دو عامل پیشین در گسترش انعکاس خبر این حادثه موثر بوده است. و حتی در بسیاری از گزارش‌ها و اخبار، خود خبر گودبرداری و حادثه‌ی ریزش و حتی خطر بالقوه‌ای که بوجود آمده، در حاشیه قرار گرفت و صرفاً از آن دستاویزی ساختند که به ایشان بپردازند.


نظر خود شما به عنوان مجری این پروژه در باره‌ی آقای زنجانی که مالک آن محسوب می‌شود، چیست؟

در همه جای تاریخ و در اکثر جوامع بشری افرادی هستند که از استعداد و توانمندی خاصی برخوردارند که بعضاً بخاطر فاصله زیاد آنها با کلیت جامعه مورد توجه و بعضاً حسادت هم قرار می‌گیرند. اصل این که یک نفر در فرصت کوتاه بتواند فعالیت‌های اقتصادی و سازندگی قابل توجهی داشته باشد، به خودی خود نه تنها مذموم نیست بلکه قابل تقدیر است. مانند استیو جابز بنیانگذار اپل، مارک زاکربرگ مبدع فیس‌بوک و... که به نوعی در کشور خودشان مثل یک قهرمان ملی به ایشان نگاه می‌شود. در این مورد چیزی که مهم است آن است که در جریان تامین منابع مالی و ایجاد فرصت‌های کاری رفتاری خلاف قانون رخ ندهد و این فعالیت‌ها هم به ‌زیان جامعه و مردم نباشد.

در خصوص آقای زنجانی هم کمتر کسی توجه می‌کند که نه تنها هیچ مرجع رسمی و مجاز و قانونی انگشت اتهام به سوی ایشان نگرفته، بلکه نوع فعالیت‌هایش که تولید، خدمات(هواپیمایی) و ساختمان است، نشانه‌ی علاقه و تعهد ایشان به خدمت و کار مفید برای رشد اقتصاد جامعه ‌و کشور خودش است وگرنه ایشان ‌‌هم می‌توانست منابع مالی خود را یا از کشور خارج کند یا در بانک بگذارد و بدون این همه حاشیه و زحمت از بهره‌های آن‌چنانی آن بهره‌مند شود‌.

تاریخ ارسال: 1392/07/24
 
 
 
 
 
اخبار ساختمان
 
مقالات علمی
 
نشست خیابان گلستان
 
 
عضویت در خبرنامه
 
 
sitemap.xml